ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد

گلبرگ تبریز. طاهر خیری. ستاره ایست در آسمان ایران، که پس از یک قرن همچنان با تولید کبریت های باکیفیت می درخشد و برای تبریز و آذربایجان اعتبار بخشیده و این دیار را به قطب تولید کبریت و نئوپان تبدیل کرده است.گرچه تکنولوژی و زندگی ماشینی تقاضا برای کبریت را کاهش داده است اما این واحد تولیدی بنای ماندن دارد تا خاطره ای از خواستن ها و توانستن ها بسازد و همت بزرگمردانی مثل حاج محمد رحیم خوئی را برای آیندگان  بازگو کند.

9 اردیبهشت در یک عصر بهاری با جمعی از مفاخر آذربایجان از این واحد تولیدی بازدید کردیم.محیط کاری پویا،پرسنلی زحمتکش و مدیرانی باانگیزه.همگی دست به دست داده اند تا ستاره ممتاز تبریز به واقع در تولید کبریت نمره ممتاز بگیرد و رضایت مصرف کننده را به همراه داشته باشد.با وجود سر و صدای ماشین آلات خط تولید و آلودگی محیطی هیچ کدام از پرسنل از شرایط کاری شان اظهار ناراضایتی نمی کردند و با اشتیاق مشغول کار بودند. البته مدیران کارخانه امکانات رفاهی مانند سالن ورزشی و سالن مطالعه در محوطه آن برای بهره مندی کارگران ایجاد کرده اند.

تبریز را باید مادر صنعت کبریت سازی در ایران دانست. چرا که بزرگترین واحدهای تولید کبریت در این شهر واقع شده اند..گفته می شود در جریان مبارزات مشروطه خواهی یک کارگاه ابتدایی توسط حاج میرزا حسین واعظ در شهر تبریز دایر شد که روی قوطی های آن شعارهای ملی چاپ می شد. مدتی بعد خانواده های توکلی و خوئی کمر همت بستند و کارخانه های تولید کبریت با کیفیت مرغوب را بنیان نهادند.

شرکت کبریت ممتاز در سال 1300 شمسی به همت حاج محمد رحیم و برادر زاده اش حاج محمدباقر خوئی تاسیس شد و مجلس در سال 1302 اولین امتیاز احداث کارخانه را به نام این دو نفر صادر کرد.
شرکت ممتاز با خرید ماشین آلات نیمه اتوماتیک از کشور آلمان در محله باغمیشه تبریز کارخانه خود را احداث و تولید انبوه کبریت را آغاز کرد.​​​​​​​

در سال 1340 شمسی به منظور استفاده بهینه از ضایعات چوب، خط تولید نئوپان از کشور آلمان خریداری و در کارخانه نصب شد. بعدها ماشین آلات کارخانه تکمیل و بروز رسانی شد و پس از گذشت سالها هنوز هم این خط تولید فعال است.

سال 1350 شمسی شرکت کبریت ستاره ممتاز در جوار کارخانه ممتاز قدیمی احداث و با خرید دو خط ماشین آلات تمام اتوماتیک و مدرن از شرکت آرنکو سوئد راه اندازی شد. محصولات کارخانه ستاره ممتاز که با نظارت شرکت کبریت سوئد تولید می‌شد در طراز کیفیت کبریت های اروپایی بود و تحولی در صنعت کبریت ایجاد کرد.

در سال 1357 شمسی به دلیل افزایش مصرف کبریت و نیاز بازار به این محصول، سه خط دیگر از ماشین آلات تمام اتوماتیک از سوئد خــریداری و پنج خط مدرن در سالن‌های تازه احداث شده در محل فعلی کــارخانه یعنی ابتدای جاده تبریز ـ اهر نصب شد.

اکنون این واحد تولیدی با 230 پرسنل 70 درصد نیاز مصرف داخلی را تامین می کند. علاوه بر کبریت این کارخانه نئوپان،کود آلی،چسب ژلاتین و کبریت آتش زنه که مناسب کوهنوردی و طبیعت گردی است تولید می کند.

کارخانه ستاره ممتاز با 80 درصد ظرفیت روزانه به طور متوسط 1200 کارتن کبریت تولید و روانه بازار مصرف می کند. به گفته مدیرعامل این واحد تمام مواد اولیه مورد نیاز در داخل کارخانه تامین و در خط تولید مورد استفاده قرار می گیرد.روزگاری این مواد اولیه از چین، مالزی و آلمان وارد می شد.

دکتر محمد کبیرنجات می گوید: مجموعه کارخانه شبانه روزی تلاش می کنیم و برای بهتر شدن و قدم خوب برداشتن در تولید با کیفیت حرکت می کنیم. بارها به ما می گفتند برای تولید کبریت وقت نگذارید بازار ندارد و اگر نمی توانید ادامه دهید کارخانه را تعطیل کنید. باید بگویم که با وجود حمایت نشدن و سنگ اندازی ها همچنان سرپا مانده ایم.

وی اضافه می کند: چند کارخانه تعطیل شده اند اما ما می مانیم پس از یک قرن تولید کبریت خاطره بسازیم.می خواهیم محصولات مان را متنوع کنیم.می خواهیم تنها کارخانه باشیم که برای 80 میلیون ایرانی کبریت تولید می کند.

به پیشنهاد دکتر کبیرنجات مدیرعامل این کارخانه موزه کبریت در آبان سال 1392 با هدف حفظ اشیاء، تصاویر، اسناد، کبریت و ماشین‌آلات قدیمی مرتبط با صنعت تولید کبریت در داخل کارخانه راه‌اندازی شد.

موزه کبریت ممتاز، نخستین موزه کبریت در کشورمان محسوب می شود. این موزه در مساحتی بالغ بر 500 مترمربع در ضلع شرقی کارخانه واقع و از دو سالن مجزا با دو سبک متفاوت احداث شده است. سالن اصلی با تم سنتی و چوبی و سالن دوم مدرن و نوگرایانه طراحی شده‌ اند. جالب اینکه طراحی و اجرای این مجموعه توسط پرسنل این کارخانه صورت گرفته است.

حدود 150 قطعه عکس مربوط به افتتاح خط تولید کارخانه، عکس‌های تاریخی بازدید مسئولان وقت و تصاویر مرتبط با مراحل ساخت کبریت در سالهای گذشته، اسناد و دفاتر حسابرسی صد سال اخیر، چند ویترین کلکسیون کبریت جهان و ایران، گاو صندوق و ماشین‌آلات صنعتی مرتبط با صنعت کبریت سازی در این موزه نگهداری می‌شوند. همچنین بر روی دیوار روبرویی سالن ورودی، شجرنامه بزرگی از خاندان خوئی نصب شده است.​​​​​​​