خانه‌تکانی نوروزی روی خط قرمز آب

خانه تکانی در واپسین روزهای فصل زمستان، در آستانه دگرگونی طبیعت، آغاز سال نو و استقبال از بهار در کانون توجه خانواده های ایرانی بوده و با نظافت و پاکیزگی محل سکونت و کار، نوید نو شدن را می دهد. با این حال در این ایام که برخی از شهر های کشور با تنش کمی و کیفی آب مواجه هستند و غالب آنها بر روی خط قرمز آب قرار دارند، مصرف آب بین دو تا سه برابر افزایش می یابد.

ایران به دلیل شرایط جغرافیایی و اقلیمی خاص خود، دارای منابع آبی محدود و پراکنده است. بارش‌های نامنظم و کم و همچنین تبخیر بالای آب، منجر به کاهش قابل توجه منابع آب زیرزمینی و سطحی شده است. به همین دلیل، ایران در دسته کشورهای با کمبود آب قرار دارد و باید اقدامات ویژه‌ای برای جلوگیری از بحران آب انجام دهد.

در هر حال با نزدیک شدن نوروز بسیاری از خانواده ها آستین‌ها را برای خانه‌تکانی بالا زده‌اند؛ رسمی قدیمی که در گذر زمان و با صنعتی شدن جوامع، دستخوش تغییراتی شده است. از جمله تغییر این رسوم می‌توان به شستن فرش در منازل اشاره کرد. اقدامی که در سال‌های گذشته توسط خانواده ها انجام می‌شد اما در حال حاضر به صرفه و اقتصادی نیست چراکه بسیاری از منازل مجهز شده‌اند و دیگر نیازی به مصرف گسترده آب برای شست‌وشوهای سنتی وجود ندارد.

در این میان، با وجود بارش‌های زمستان امسال، برخی تصور می‌کنند ذخایر آبی کشور بهبود یافته است. اما کارشناسان و ارزیابی‌ها در سطوح پنجگانه حاکی از آن است که شرایط منابع آبی همچنان مطلوب نیست و این میزان بارش نسبت به سال‌های گذشته افزایش قابل توجهی نداشته و مخازن سدها همچنان به‌طور کامل پر نشده‌اند. همچنین سفره‌های زیرزمینی با کاهش سطح قابل توجهی مواجه‌اند و جبران این افت نیازمند زمان طولانی است.

بنابراین اگرچه آب در دسترس است اما میزان آن محدود بوده و خانه‌تکانی امسال بیش از گذشته نیازمند صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب است. به تأکید مسئولان برخی رفتارها مانند باز گذاشتن شیر آب یا آبیاری غیرضروری باغچه‌ها باید مدیریت شود تا منابع موجود پاسخگوی نیاز همه شهروندان باشد.

راهکارهایی برای صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب به ویژه در ایام خانه‌تکانی

شستشوی وسایلی چون فرش، پرده، روفرشی و … در منزل معمولا با مصرف آب فراوانی همراه است که می توان با سپردن این کارها به خشکشویی در مصرف آب به شکل قابل توجهی صرفه جویی کرد.

همچنین برای پاکسازی راهروها و معابر تا جای ممکن می‌توان استفاده از آب را حذف کرد و اگر هم قرار است شست و شو با آب انجام شود، از مواد شوینده کمتری استفاده شود چرا که استفاده زیاد از مواد شوینده مدت زمان فرایند شست و شو را افزایش می‌دهد و طبیعتا مصرف آب نیز افزایش پیدا خواهد کرد.

همچنین بهتر است با توجه به شرایط آبی کشور، در و پنجره‌های فضای باز را به جای شستن با شلنگ و آب روان با سطل و دستمال پاک کنند و ماشین لباسشویی و ظرفشویی را برای چند تکه لباس و ظرف روشن نکنند و به عبارتی در مقابل مصرف آب در این ایام مسئولانه رفتار کنند.

همان‌گونه که در گذشته صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب سرلوحه امور قرار داشت، تداوم و استمرار این رویکرد همچنان ضروری است و  می‌توان با روش‌های ساده‌تر نظافت از جمله شست‌وشوی محدود فرش در منزل و پاک کردن دیوارها با دستمال‌های نرم، ضمن انجام سنت خانه‌تکانی، در مصرف آب نیز صرفه‌جویی کرد.