سرباز یئرلری باسمنج و اتفاقات تاریخی دوره مشروطه

گلبرگ تبریز. خبرنگاران جرایددولتی در《 قوناق ائوی》 باسمنج سکنی داشتند و پیروزیهای عین الدوله را با آب و تاب به مرکز مخابره می کردند.حدود ۱۱۸ سال پیش اتفاقات مهمی در
حوالی غرب شهر باسمنج و جوار روستاهای نعمت آباد و باغ یعقوب بلوار کنونی خاوران اتفاق افتاده که در آثار مکتوب و مستند وقایع تاریخ مشروطه ایران ثبت و ضبط شده است.یکی از این مناطق سرباز یئرلری جاده فعلی دو طرفه منتهی به باسمنج دو طرف ورودی روستاهای باغ یعقوب و نعمت آباد بوده است و دادگستری فعلی نیز جزو این مناطق تاریخی بشمار می رود. که راه جدید شوسه در آن احداث شده و جاده تهران-تبریز نام داشت. ۳۰۰ متر آنطرف تر جاده قدیم اپیک یولی یا جاده تبریز -اصفهان قرار داشت که این جاده ها محاصره و این دوراه ارتباطی قطع شده بود.

عین الدوله برای سرکوب مشروطه خواهان تبریز در این منطقه اردو زده و به کنترل جاده باسمنج که تنها راه ارتباطی غرب به شرق و بالعکس بود .مبادرت می کرد.راه آذوقه ،گندم و هیزم را به تبریز بست.جلو نیروهایی را که از مناطق شرق کشور برای پیوستن به مشروطه خواهان اعزام می‌شدند را می گرفت و آنها را به آبادی‌های خود بر می گرداند و معترضین را به چوپ می بست.یکی از مراکز اقامتی عین الدوله مستبد 《قوناق ائوی》 باسمنج و برخی کاروانسراهای آباد مسیر اپیک یولی داخل قصبه باسمنج بود.بزرگان وقت باسمنج از ترس در امان ماندن از هجوم و آزار و اذیت قشون دولتی فرماندهان آنرا را میهمان می کردند

در نماز جماعت مسجد تاریخی قلعه که احتمال احداث آن به دوره ایلخانیان می رسد که در سال ۵۳ تخریب و مسجد ولی عصر فعلی از سوی زنده یاد آیت الله شتربانی احداث شد مملو از نمازگزاران می‌شد و خود عین الدوله و فرماندهان قشون دولتی با اهالی باسمنج نماز می خواندند .یک نوبت سنگک جوار مسجد برای فرماندهان قشون پخت می‌شد. و یک نوبت حمام جوار مسجد نیز که با چوپ هیزم گرم می شد برای استحمام بزرگان و سران قشون اختصاص می یافت.
برخی روزنامه نویسان دولتی تهران در باسمنج بیتوته کرده بودند.باسمنج حالت جنگی به خود داشت.رفت و آمد باسمنجی ها به تبریز قطع شده بود.و مردم باسمنج برای در امان ماندن از احتمال آزار و اذیت قشون دولتی یا در خانه های می ماندند یا در مزارع کار می کردند یا گله های گاو و گوسفندی را به کوهپایه ها ودامنه های سهند و ارتفاعات سرسبز اطراف قصبه می‌بردند. چه روزهای سختی آبا و اجدادمان در این دوره گذرانده اند که در یادداشت های بعدی به جزئیات آنها با باز خوانی و موشکافی تاریخی خواهم پرداخت.
●محمد فرج پور باسمنجی
عضو انجمن ایرانی تاریخ