شبکه سهند و چالش های پیش رو

طاهر خیری/گلبرگ تبریز

تلویزیون تبریز قبل از اینکه شبکه مستقلی شود در ساعاتی از جمعه روی کانال شبکه یک برای مخاطبان آن زمان برنامه پخش می کرد که نوستالوژی اش هنوز در اذهان مخاطبان دهه 60 و قبل از آن باقی مانده است.تا اینکه در سال 79 شبکه استانی سهند پا گرفت و از سال 90 به صورت شبانه روزی برنامه پخش کرد. اکنون اما این شبکه پس از گذشت حدود 25 سال از عمرش با چالش های متعدد حل نشده مالی، نیروی انسانی متخصص، برنامه سازی و از همه مهمتر مخاطب روبرو است.

بر اساس آمار اعلام شده توسط معاونت پژوهش، درصد مخاطبان شبکه استانی سهند  در بهار ۱۴۰۱  به ۵۸ درصد رسیده و در اسفندماه ۱۴۰۱، میزان مخاطبان شبکه استانی سهند در بین مردم تبریز بالغ بر ۶۲.۳ درصد رسیده است. این آمارگیری بر اساس نمونه گیری از ۶۰۰ نفر ساکن تبریز به تفکیک توزیع جمعیتی مناطق مختلف شهر انجام گرفته است.

پر واضح است که جامعه آماری اعلام شده در این سال از نظر تعداد و دربرگیری محدود بوده و نمی توان به آن استناد کرد و به یقین شبکه سهند در میان این همه شبکه های ماهواره ای و نیز شبکه های اجتماعی در سال های اخیر با ریزش مخاطب روبرو بوده و اکنون با برنامه های تکراری و کلیشه ای فاقد جذابیت های محتوایی مانند گجه لر و یا سحرلر نمی تواند مخاطب نگه دارد.

مخاطب امروزی نه تنها منفعل نیست بلکه تنوع طلب و مطالبه گر است و این تفکر که مخاطب هرچه ما تولید و پخش می کنیم باید بپذیرد قابل قبول نبوده و نگاه انحصاری به این موضوع جواب نمی دهد.رسانه های متعدد متکر عصر کنونی ارتباطات به دنبال ارتباط دو سویه و تعامل با مخاطب هستند تا با اجابت خواسته های او اعتماد و اعتبار رسانه ای به دست آورند.

شبکه سهند آنچنان که باید از ظرفیت تعامل مستقیم با مردم و حضور دوربین هایش در جامعه بهره نگرفته است تا پل ارتباطی قوی بین مردم و مسئئولان استانی باشد. در عصر رسانه‌های تعاملی، اگر رسانه از برنامه‌های مشارکتی و گفت‌وگو محور استفاده نکند به یقین فاصله میان خود و جامعه را بیشتر می کند.

آن چیزی که ما در بخش های مختلف این شبکه شاهد هستیم حاکمیت مسئول محوری به جای مردم محوری است. برخی از برنامه‌ها بیش از حد رسمی و دولتی‌اند و کمتر به صدای واقعی مردم و مشکلات روزمره آنان می‌پردازند. این باعث شده بخشی از جامعه احساس کند شبکه سهند، بازتاب‌دهنده دغدغه‌هایش نیست.

واقعیت این است که شبکه سهند رقبای سرسختی مثل شبکه های ماهواره ای کشورهای همسایه آذربایجان و ترکیه دارد که مخاطبان وطنی بسیاری را به دلیل قرابت فرهنگی و زبانی به سمت خود جذب کرده اند. شبکه هایی که نیاز و ذائقه مخاطب را در سالهای اخیر به خوبی شناخته و در راستای خواست مخاطب برنامه سازی می کنند.

گرچه اغلب این شبکه ها خصوصی اند و به درآمدهای تبلیغاتی متکی هستند اما پشت بندش از ظرفیت برنامه سازان حرفه ای و هنرمندان رشته های مختلف بهره می گیرند تا برنامه هایی متناسب با ذائقه مخاطب تولید و پخش کنند.

رسانه ملی رسانه ای متعلق به همه مردم است نه طبقه و یا جناح خاص. این رسانه باید انعکاس صدای مردم به مسئولان و بازتاب دهنده مطالبات تمام اقشار جامعه باشد. مدیران شبکه سهند تاکنون چه نیازسنجی و نظرسنجی از مردم انجام داده اند تا با تولید و پخش برنامه های جذاب و سرگرم کننده مخاطب ترک زبان را از تماشای برنامه های ماهواره ای کشورهای همسایه بی نیاز کرده و به سوی خود جذب کند.

با اینکه بخش خبری شبانگاهی شبکه سهند مخاطب سنتی بسیاری دارد، اما هنوز این شبکه در پوشش اخبار حوادث طبیعی و بحران های دیگر ضعف دارد و نتوانسته است مرجعیت رسانه ای داشته باشد. البته باید قبول کنیم که این شبکه با کمبودهای سخت افزاری و نرم افزاری مواجه است و با بودجه کنونی نمی تواند در برابر رقبای رسانه ای سرسخت خارجی قد علم کند و همه نیازهای مخاطب پر توقع داخلی را برآورده سازد.

نوآوری و تنوع توام با جذابیت بصری و محتوایی در برنامه ها، حلقه گمشده دیگری است که شبکه سهند با آن روبروست.در مقایسه با شبکه های ماهواره ای و شبکه‌های اجتماعی، قالب‌های برنامه‌سازی شبکه سهند همچنان سنتی و تکراری‌اند. این مسئله موجب کاهش جذابیت برای مخاطبان به خصوص نسل نوجوان و جوان شده است.

شبکه سهند اگر می خواهد مخاطب خود را حفظ و یا جذب کند باید صدای رسای مردم باشد نه بلندگوی صرف مسئولان.این شبکه باید از رویکردهای آزموده شده تاریخ مصرف گذشته فاصله بگیرد، به نقدهای اجتماعی و شهری میدان دهد، و با نوآوری در قالب و محتوا و بهره گیری از ظرفیت‌های ادبی و هنری بومی نسل امروزی را دوباره جذب کند.