قصور متولیان ایرانی،بزرگترین نگارگر مکتب جهانی تبریز را بنام افغانستان ثبت کرد

گلبرگ تبریز. محمد فرج پور. ثبت جهانی سبک مینیاتور ی کمال الدین بهزاد در یونسکو بعنوان سنت هنری تأثیر گذار و ریشه دار، بار دیگر از گستره فرهنگی باشکوه گذشته ایران پرده برداشت.یونسکو در نشست هفته جاری کارشناسان بین المللی در دهلی نوهندوستان سبک هنری و نگارگری کمال الدین بهزاد را بعنوان میراث قابل توجه و ارزشمند فرهنگی ناملموس بشری ثبت جهانی کرد و بار دیگر نام دو شهر هرات زادگاه کمال الدین بهزاد و تبریز محل رشد و نمو و مدفن وی به زبان ها افتاد.ایران و افغانستان سالهاست برای ثبت آثار و شاهکارهای هنری این نگارگر چیره دست و توانا در یونسکو با هم رقابت می کردند که بالاخره قرعه به نام هرات و افغانستان افتاد که بازخوانی این پرونده ها حدیث مفصلی دارد.شاه اسماعیل صفوی پس از فتح هرات ، آثار کمال الدین بهزاد جوان را پسندید و با خود به تبریز آورد و رئیس کتابخانه سلطنتی صفوی در تبریز کرد و علاوه بر آن ریاست کارگاه‌های هنری این کتابخانه را به اوسپرد.

وی در تبریز به خلق آثار بیشتر نگارگری و نقاشی پرداخت که متاسفانه بجز چند مورد همه این آثار به گالری ها و موزه های خارجی و اروپایی برده شده است که مهمترین این نگارگری ها مینیاتور مجلس بزم زلیخا و بریدن دست زنان از دیدن جمال یوسف پیامبر که ایشان را هنرمندانه در هاله ای از نور کشیده که چند سال پیش در حراجی لندن این شاهکار مکتب تبریز به قیمت باور کردنی به فروش رفت.
ویژگی‌های ممیزه سبک کمال الدین بهزاد عبارتند از:توانایی شگرف در ترکیب رنگ ها،ترکیب بندی استادانه و توازون شکل ها که همه را در حیرت فرو می برد..شخصیت‌پردازی روان‌شناسانه و فردگرا (چهره‌ها حالات و شخصیت متمایزی دارند)، طراحی پویا و طبیعی‌گرایانه (حرکت‌های بدن و حالات طبیعی‌تر است)، عمق‌نمایی و فضاپردازی نوآورانه (استفاده از معماری و مناظر برای ایجاد حس عمق)، رنگ‌آمیزی غنی و هماهنگ، و توجه به جزئیات زندگی روزمره. او صحنه‌های شاعرانه را با نگاهی انسانی و زمینی به تصویر می‌کشید.بخشی از طبیعت آذربایجان و تبریز و زندگی مردم با تمدن این شهر کهن در بخشی از آثار کمال الدین بهزاد دیده می‌شود.باید بدون تعصب گفت: تأثیر بهزاد فراتر از مرزهای هرات بود.

پس از فتح این شهر همه مورخان مینویسند: توسط اسماعیل دلیر ، بهزاد به تبریز پایتخت صفوی برده شد و به عنوان رئیس کتابخانه سلطنتی صفویه منصوب شد. و در آنجا، سبک او پایه‌گذار مکتب نگارگری تبریز و سپس اصفهان و بعدها با کوچ دادن جمعی از هنرمندان تبریزی و شاگردان او از تبریز به قزوین و اصفهان بدلیل انتقال پایتخت و تراژدی جنگ چالدران ،مکتب تبریز به همه عالم کشیده شد.

بعد از پایه گذاری مکتب هنری اصفهان به یمن وجود هنرمندان بیشمار نگارگر تبریزی که هم اکنون آثار زیبای آنها در دیوارهای مساجد و ابنیه های تاریخی اصفهان نقش برجسته دارند جمعی ازهمین هنرمندان از تبریز و اصفهان به امپراتوری گورکانیان هند برده شدند و سبک بهزاد به شبه قاره راه یافت. و بر نقاشی هندی تأثیری عمیق گذاشت.استادان نگارگری می گویند:کمال الدین بهزاد نقاش دوره تیموری و صفوی، صاحب سبک و متعلق به مکتب نگارگری هرات )پسین( و نیز تبریز صفوی، بی شک
یکی از تاثیرگذارترین استادان درنگارگری ایران،آسیا،و جهان است.
چگونگی شکل گیری این مکاتب، با توجه به زمینه های هنری پیشین درایران، رخدادهای تاریخی و نیز شرایط سیاسی،
اجتماعی و فرهنگی زمان شکل گیری آنها، جالب توجه می باشد.
بهزاد نتیجه ی مکاتب و جریان های هنری قبل ازخود، شرایط اجتماعی زمان خود و تاثیر گذاربرمکاتب و سبک های بعد
ازخود بوده واندیشه وهنرش – به مانند بسیاری ازهنرمندان گذشته ی این سرزمین – جنبه ی ماورایی زندگی این جهان را باز می نمایاند.به هر حال این رخداد بزرگ جهانی را به فال نیک می گیریم و خوشحالیم که تبریز بار دیگر در فهرست آثار فرهنگی ناملموس جهانی رد و پایی گذارد و نام بزرگ تبریز یکی از شهرهای فرهنگی،هنری شرق به زبانها افتاد و شهر شمس و کعبه ملای روم ارج و جایگاه جدیدی در یونسکو یافت.و انشاالله از این موهبت ها ایران ما برای جذب گردشگران خارجی نهایت بهره را ببرد.و شکوه و عظمت باشکوه تاریخ و تمدن گستره فرهنگی ایران به رخ مردم جهان کشیده شود.خوشبختانه اخیرا با همکاری کمیته فرهنگی خانه توسعه آذربایجان و مرکز اسناد شمال غرب کشور و دانشگاه هنر اسلامی ، احیای مکاتب هنری تبریز مورد اهتمام جدی قرار گرفته و جلسات آن با حضور صاحب نظران و اساتید دانشگاه‌های تبریز در استانداری آذربایجان شرقی بطور منظم و مرتب ادامه می یابد.