نمایشگاه‌های کتاب استانی پل عدالت فرهنگی میان مرکز و استان‌هاست

به گزارش گلبرگ تبریز به نقل از روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، مهدی محسنی؛ معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به اینکه پیش از شیوع کرونا، کشور ما شاهد برگزاری گسترده نمایشگاه‌های کتاب استانی بود، بیان کرد: خانه کتاب و ادبیات ایران در برگزاری این رویداد نقش محوری داشت؛ هدف از برپایی این رویدادها در وهله نخست تمرکززدایی فرهنگی از پایتخت بود و در گام دوم تحقق عدالت فرهنگی؛ یعنی اینکه مردم استان‌ها بتوانند بدون نیاز به سفر به تهران به تازه‌ترین آثار نشر کشور دسترسی داشته باشند.

وی اضافه کرد: نمایشگاه‌های کتاب استانی فرصتی فراهم می‌کند تا مردم شهرهای مختلف کتاب‌های دست‌اول و تازه‌چاپ را از ناشران معتبر کشور خریداری کنند. علاوه بر آن، این نمایشگاه‌ها موجب تقویت اقتصاد فرهنگ محلی می‌شوند چرا که کتابفروشان و ناشران بومی در کنار فعالان فرهنگی و ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، در یک حرکت هم‌افزا برای رونق فرهنگ و اقتصاد شهر خود همکاری می‌کنند.

محسنی درباره عوامل احیای نمایشگاه‌های کتاب استانی گفت: پس از پس از مدت ها وقفه، بازگشت نمایشگاه‌های استانی با تأکید بر سیاست‌های فرهنگی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در دستور کار قرار گرفت. یکی از چهار محور اصلی برنامه‌های دکتر صالحی توسعه عدالت فرهنگی است. طبیعی است در چنین رویکردی، نمایشگاه‌های کتاب استانی نقش کلیدی دارند.

معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران افزود: با وجود شرایط دشوار اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، مشکلات تأمین کاغذ و محدودیت‌های ناشی از دفاع مقدس ۱۲ روزه، تصمیم بر این شد که چراغ فرهنگ در استان‌ها دوباره روشن شود. ما باور داریم در شرایط سخت، رسالت فرهنگی سنگین‌تر می‌شود، نه سبک‌تر.

او درباره چرایی انتخاب استان خراسان شمالی به‌عنوان نخستین میزبان دور جدید برپایی نمایشگاه‌های کتاب استانی عنوان کرد: انتخاب خراسان شمالی بر مبنای سیاست عدالت فرهنگی بود. از همان ابتدای برنامه‌ریزی تأکید دکتر صالحی بر توجه ویژه به استان‌های کم‌برخوردار بود؛ مناطقی که امکانات فرهنگی محدودی دارند یا دسترسی سخت‌تری به مرکز کشور پیدا می‌کنند. خراسان شمالی، به‌ویژه شهر بجنورد به لحاظ جغرافیایی و فرهنگی جایگاه ویژه‌ای دارد. علاوه بر این استان، چند استان کم‌برخوردار دیگر نیز تا پایان سال ۱۴۰۴ در فهرست برنامه‌های خانه کتاب و ادبیات ایران قرار دارند تا در چهار گوشه کشور، نقشه فرهنگی عدالت‌محور تکمیل شود.

محسنی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه امسال شاهد وفاق و هم‌افزایی میان نهادهای فرهنگی کشور هستیم، مطرح کرد: یکی از نمونه‌های بارز آن، برگزاری هم‌زمان نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس و نمایشگاه کتاب استانی خراسان شمالی در یک مکان و به‌صورت مشترک میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس است. این همکاری نه‌تنها باعث تجمیع امکانات و صرفه‌جویی در منابع می‌شود، بلکه نماد همدلی فرهنگی ملی است.

وی اضافه کرد: از دیگر نوآوری‌ها، تغییر رویکرد از نمایشگاه صرفاً فروش کتاب به جشنواره بزرگ استانی کتاب و کتاب‌خوانی است. ما می‌خواهیم نمایشگاه‌ها به رویدادهای فرهنگی چندبُعدی تبدیل شوند، نه صرفاً بازار فروش کتاب.

محسنی در ادامه سخنان خود به فروش حضوری و آنلاین کتاب در نمایشگاه کتاب خراسان شمالی اشاره و عنوان کرد: در این دوره، به‌جای تصمیم‌گیری‌های پشت درهای بسته، سعی کردیم با واقعیت‌های کف جامعه نشر روبه‌رو شویم. جامعه نشر امروز با چند تغییر بنیادین مواجه است:

۱. کاهش تیراژ چاپ و گرایش به چاپ دیجیتال؛
۲. گسترش فروش مجازی کتاب؛
۳. افزایش چشمگیر هزینه‌های حمل‌ونقل و اقامت ناشران.

به همین دلیل، مدل جدید نمایشگاه‌های استانی به‌صورت ترکیبی (حضوری و مجازی) طراحی شده است.

معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران افزود: بخش مجازی نمایشگاه به کتابفروشان و خریداران همان استان اختصاص دارد تا ضمن فروش کتاب، اقتصاد فرهنگی محلی نیز تقویت شود. کتابفروشان محلی از طریق سامانه «بازار کتاب» به شبکه سراسری فروش متصل می‌شوند و تخفیف‌ها و مزایای ویژه‌ای دریافت می‌کنند.

محسنی ادامه داد: از سویی نیز ناشرانی که امکان حضور در استان‌ها را ندارند، می‌توانند کتاب‌های خود را به خانه کتاب و ادبیات ایران تحویل دهند. ما این کتاب‌ها را در غرفه‌ای به نام همان ناشر عرضه می‌کنیم، فروش را انجام می‌دهیم، و سهم ناشر را با تسویه‌حساب سریع و شفاف پرداخت می‌کنیم. این طرح علاوه بر حل مشکل هزینه‌های بالای سفر و اقامت، موجب حفظ عدالت در مشارکت ناشران سراسر کشور می‌شود.

وی با بیان اینکه نمایشگاه‌های کتاب استانی می‌توانند با ترکیب هنر، رسانه و ادبیات، میل عمومی مردم به مطالعه را افزایش دهند، مطرح کرد: وقتی نمایشگاه فقط محل خرید کتاب نباشد و در آن برنامه‌هایی مانند تئاتر، پرفورمنس‌های فرهنگی، موسیقی، سینما متناسب با کتاب و همچنین فعالیت‌های کودک و نوجوان و کارگاه‌های کتاب‌خوانی برگزار شود، مردم بیشتری جذب می‌شوند؛ حتی آن‌هایی که عادت به کتاب‌خوانی ندارند. هدف ما این است که نمایشگاه کتاب به یک جشن فرهنگی، آموزشی و تفریحی تبدیل شود؛ جایی که مردم ساعات طولانی را با خانواده در آن سپری کنند.

مهدی محسنی در پایان گفت: هدف از برگزاری نمایشگاه‌های کتاب استانی ساده و عمیق است؛ در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی، چراغ فرهنگ را در استان‌ها روشن نگه داریم، تا کتاب و کتاب‌خوانی همچنان نفس بکشد و عدالت فرهنگی نه در شعار، بلکه در عمل محقق شود.