پاتوق نسل جدید یا چالش فرهنگی؟

گلبرگ تبریز. شاید در نگاه نخست، حضور کافه‌ها در سطح شهر تبریز چندان به چشم نیاید، اما کافی است در کوچه‌ها و خیابان‌های فرعی مناطق مرکزی و بالاشهر قدم بزنید تا متوجه رشد قارچ‌گونه و چشمگیر آن‌ها شوید. این روزها کمتر خیابانی در تبریز پیدا می‌شود که در آن کافه‌ای وجود نداشته باشد.

هرچند بیشتر این کافه‌ها با مجوز رسمی فعالیت می‌کنند، اما در کنار گسترش آن‌ها، برخی چالش‌های فرهنگی نیز پدید آمده است؛ از جمله رواج مصرف دخانیات و قلیان که به یکی از تبعات فعالیت همین کافه‌های مجاز تبدیل شده است.

در گذشته، کافه‌ها کارکردی فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی داشتند و پاتوقی برای گفتگو، تبادل نظر و تعامل فکری محسوب می‌شدند؛ به‌گونه‌ای که گاه نقش رسانه‌ای غیررسمی را ایفا می‌کردند. اما با گسترش فضای مجازی و رسانه‌های نوین، این نقش تا حد زیادی کمرنگ شده است.

با این حال، نباید از این نکته غافل شد که افزایش تعداد کافه‌ها می‌تواند نشانه‌ای از نیاز نسل جدید به فضاهای گفت‌وگو و تعامل اجتماعی باشد؛ مکانی برای دوری از دغدغه‌ها، گفت‌وگو با هم‌نسلان، نوشیدن قهوه و کاهش استرس در روزگاری که تنهایی به یکی از معضلات انسان معاصر بدل شده است. کافه، در چنین بستری، می‌تواند رنگی تازه به زندگی اجتماعی ببخشد.

خوشبختانه در سال‌های اخیر، بخشی از کافه‌های تبریز با رویکرد فرهنگی‌ـ‌تخصصی شکل گرفته‌اند؛ مانند کافه‌کتاب‌ها، کافه‌تئاترها و کافه‌هایی با محوریت هنر و مطالعه که به غنای فرهنگی شهر کمک کرده‌اند.

برخی معتقدند کافه‌ها در شرایط کنونی جامعه، فضایی برای رسیدن به تعادل، آرامش و گسترش ارتباطات اجتماعی هستند. در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که فرهنگ کافه‌نشینی با برخی ارزش‌ها و سنت‌های ایرانی فاصله دارد و به دلیل استفاده از نمادهای غربی، دکوراسیون‌های نامتعارف، مصرف زیاد دخانیات و گاه نوع پوشش برخی مراجعان، از الگوی فرهنگی ایرانی فاصله گرفته است.

در نهایت، انتظار می‌رود اتحادیه‌ها و دستگاه‌های مسئول، نظارت دقیق‌تری بر فعالیت کافه‌ها داشته باشند؛ چرا که بی‌تردید هر نوع اقدام، رفتار و شیوه فعالیت این فضاها، تأثیری مستقیم بر سبک زندگی، سلامت اجتماعی و فرهنگی جامعه دارد.